Het L1 radioprogramma ‘Natuur en Zo Radio’ behandelde op 15-2-2025 ‘Het Jaar van de torenvalk’. En dat is een goede zaak.
Lang was de torenvalk de talrijkste in Nederland broedende roofvogel. Tegenwoordig is die plek ingenomen door de buizerd. Door gebruik van landbouwgif daalden de landelijke aantallen van de torenvalk rond 1960. Na een verbod op dat landbouwgif leefde de torenvalk weer op. Sinds ongeveer 1990 daalt de populatie opnieuw en worden alleen tijdens veldmuisrijke jaren kleine oplevingen gezien. Tegenwoordig is nog maar een kwart over van de aantallen van halverwege vorige eeuw. Steeds intensiever grondgebruik maakt grote delen van het boerenland ongeschikt voor torenvalken.
Tot onze verbazing richtte presentator Robert Janssen zich in het programma voor achtergrondinformatie over de torenvalk tot Rob van Dipten van Birds@Work. Dat voelt zoiets als om je voor achtergrondinformatie over de oehoe te wenden tot de dierentuin. Birds@Work is een bedrijf dat zich - naast overlastbestrijding middels de inzet van roofvogels - bezighoudt met het organiseren van workshops en bedrijfsuitjes waarin roofvogels en uilen de hoofdrol spelen.
Inhoudelijke reactie Vogelwacht Limburg op ‘Natuur en Zo Radio’ 15-2-25
Op 17 mei 2024 riep Roelof Speelman van de Oehoewerkgroep Nederland (OWN) op de website van Vogelbescherming Nederland (VBN) weer op om geen uilen- en roofvogelshows te bezoeken of te (laten) organiseren. Zijn argumenten: roofvogels en uilen horen thuis in de vrije natuur. Daar kunnen ze hun eigen keuzes maken. In Nederland zijn heel wat roofvogels en uilen in het wild te bewonderen. Van hartje stad tot op het platteland, in bossen, of langs de snelweg. Het is spannend en fascinerend tegelijk om zulke prachtige vogels in hun dagelijkse omgeving bezig te zien. En je leert meer van vrije vogels dan van een vogel in gevangenschap die, omringd door mensen, verplicht een kunstje opvoert in ruil voor eten.
Andere redenen om tegen uilen-en roofvogelshows zijn: welzijnsproblemen; de vraag die shows creëren; faunavervalsing; problematiek hybride vogels en slechte voorlichting.
Zie voor verdere onderbouwing van deze standpunten: www.oehoewerkgroep.nl/uilen-en-roofvogelshows/
De OWN staat niet alleen in dit standpunt, ook VBN heeft over roofvogelshows een duidelijk standpunt ingenomen, daarbij ondersteund door meer dan 120 organisaties die te maken hebben met vogel- en/of natuurbescherming:
- Vogelbescherming is tegen het houden van roofvogels en uilen door particulieren (niet zijnde erkende valkeniers), het houden van roofvogeldemonstraties, -shows of andere voorstellingen met (levende) roofvogels en/of uilen voor publiek.
- Voor vogelbescherming zijn roofvogels en uilen wilde dieren die niet in een hok thuishoren.
- Roofvogels en uilen dienen te worden opgenomen op een negatief- dan wel positieflijst voor huisdieren, met name uit oogpunt van faunavervalsing bij ontsnapping en kwaliteit van leven van deze vogels in gevangenschap. Alleen erkende valkeniers, met een valkeniersdiploma, mogen deze vogels houden.
- Vogelbescherming wil een verbod op het houden van grote valken en het hybridiseren met grote valken, omdat deze regelmatig ontsnappen en voor problemen zorgen bij slechtvalken in de vrije natuur.
- Vogelbescherming wil het aantal valkeniers niet verder uitbreiden, noch het aantal (zowel inheemse als uitheemse) soorten waarmee gejaagd wordt of waarmee schade bestreden wordt.
- Vogelbescherming is tegen jacht of schadebestrijding in Natura 2000-gebieden met roofvogels en uilen, ook door erkende valkeniers.
- Vogelbescherming vindt dat houders van roofvogels en uilen (niet zijnde erkende valkeniers) hun vogels niet mogen laten vliegen, zowel in als buiten ‘het veld’.
Ook Vogelwacht Limburg (VWL) is tegen het houden van roofvogels en uilen door particulieren (niet zijnde erkende valkeniers) en het houden van roofvogelshows, -demonstraties of andere voorstellingen met (levende) roofvogels en/of uilen voor publiek. VWL beschouwt roofvogels en uilen als wilde dieren die niet in een hok thuishoren. En zoals ook uit het voorgaande blijkt, staan wij niet alleen in dit standpunt.
Het gaat om wilde dieren en het tentoonstellen of opvoeren van uilen en roofvogels in shows en demonstraties is een risico voor de openbare veiligheid. Gedragingen van deze dieren zijn onvoorspelbaar. Een eventuele aanval kan verregaande gevolgen met zich meebrengen. Rob van Dipten van Birds@Work stelde letterlijk: ‘het zijn wilde roofdieren met stevige wapens’.
Vanuit de politiek is er steun voor het standpunt van Vogelbescherming Nederland. De Partij voor de Dieren onderschrijft het verbieden van roofvogelshows: ‘(…) roofvogelshows zijn een ernstige aantasting van het dierenwelzijn. Ook voor die shows worden de vogels in kleine hokken gehouden, nachtdieren worden gedwongen overdag op te treden, de vogels kunnen weinig vliegen. Ook dient geen enkel ander doel dan menselijk vermaak’.
Om zich valkenier te kunnen noemen, moet men echt jagen met de roofvogels (wat iets anders is dan een vogelshow). Voor het mogen jagen dient men in Nederland -volgens artikel 3.30 van de Wet natuurbescherming - te beschikken over een valkeniersakte. Er mag gejaagd worden met de slechtvalk en met de havik. Daarnaast mag de woestijnbuizerd ingezet worden voor de bestrijding van schade of ter voorkoming daarvan.
Het is Vogelwacht Limburg bekend dat om zich te onderscheiden in het grote aanbod van roofvogelshows, door roofvogelshowbedrijven keurmerken zijn opgesteld, bijvoorbeeld het keurmerk ‘Erkend Bedrijf Valkeniersdiensten’ (EBVD). Dit blijkt niet meer dan een gedragscode te zijn van een groep valkeniers. Daardoor kan men de onafhankelijkheid (van het naleven) van dat keurmerk in vraag stellen, immers het zijn de slagers die hun eigen vlees keuren.
De keuze van het programma Natuur en Zo Radio van L1 om in het kader van Het Jaar van de torenvalk op bezoek te gaan bij Birds@Work is - naar de mening van Vogelwacht Limburg - op z’n minst als bijzonder te beschouwen.